Informatiemarkt

Informatie heeft een grote economische waarde zodat je gerust van een informatiemarkt kan spreken. Op die markt zijn heel wat spelers actief die elk hun eigen specialiteit en invalshoek hebben. Tussen de creatie (bedenken) en de consumptie van informatie (lezen) zitten een aantal tussenstappen: nadat de informatie is ontwikkeld (creatie) moet ze vorm krijgen en vastgelegd worden (publicatie). Daarna moet ze onder een ruim publiek verdeeld worden (distributie) en wanneer het om grote hoeveelheden informatie gaat moet die op een efficiënte manier beheerd worden (organisatie), waarna ze kan gelezen en verwerkt worden (consumptie).

Voor elk van die activiteiten was er traditioneel een speler die in één van die domeinen gespecialiseerd was: auteurs, vaak verbonden aan een organisatie, creëren informatie; een uitgever benadert hen om de informatie vorm te geven en te drukken; de informatie wordt daarna verkocht aan een ruimer publiek via een netwerk van boekhandels en tijdschriftenagenten. Wanneer instellingen grote hoeveelheden informatie aankopen en consumeren, ontstaan er bibliotheken of documentatiecentra die de informatie organiseren tot een toegankelijke en duurzame collectie.

De verschillende tussenstappen gaven de informatie een zekere status van betrouwbaarheid mee. De informatie was immers door allerlei vakmensen onder handen genomen.

De opkomst van ICT, met het internet als speerpunt, heeft dit traditioneel model drastisch gewijzigd: alle traditionele spelers verruimen hun activiteiten op de informatiemarkt. Een auteur met een eigen website bijvoorbeeld creëert niet alleen de informatie, maar gaat die ook zelf publiceren, distribueren en organiseren op zijn website. De auteur is dus zelf ook uitgever, boekhandel en bibliotheek. Uitgevers gaan ook zelf informatie organiseren in digitale bibliotheken en bibliotheken publiceren eindwerken van studenten en onderzoeksresultaten van het personeel in speciaal daartoe ontwikkelde databanken. Daar komt nog eens bij dat ook nieuwe spelers hun intrede doen, zoals de webindexen (Google bijv.).

Voor de consument heeft dit als belangrijk gevolg dat je heel wat meer spelers op de informatiemarkt moet aanspreken om informatie terug te vinden. Enkel een bibliotheek of alleen maar een webindex is zelden voldoende om de nodige informatie in handen te krijgen. Een mix van spelers en producten is essentieel. Een ander belangrijk gevolg is de kwaliteitscontrole die je als consument verscherpt moet toepassen. In het traditioneel model zorgen uitgevers en boekhandels tijdens het publicatie- en distributieproces voor een zekere kwaliteitsgarantie. Door het wegvallen van die tussenlaag moet je als consument steeds goed nagaan wie er achter de informatie zit en of er al dan niet al een kwaliteitscontrole is toegepast tijdens het productieproces. Het productieproces is vaak korter, door het wegvallen van die kwaliteitscontrole. Op het internet kom je vaak rechtstreeks in contact met de teksten van de auteur: persoonlijke websites, e-mail discussiegroepen, wiki's, ... De actualiteitswaarde is hierdoor vaak groter, maar de kwaliteitsgarantie vermindert recht evenredig.

De informatiemarkt is grondig gewijzigd.  Het traditioneel productieproces met kwaliteitsgarantie heeft plaats geruimd voor een hybride omgeving waarbij iedereen voor een stuk elkaars taken overneemt.  Je moet hierdoor heel wat verschillende spelers raadplegen (webindexen, bibliotheken, uitgeverijen, ...) om informatie te vinden.  Kennis over deze spelers is dus essentieel om goed te kunnen zoeken en vinden.

In het nieuwe publicatiemodel waarbij de lezer zonder tussenschakel in contact komt met de auteur, moet je als consument waakzamer zijn over de kwaliteitsgarantie die je krijgt bij de informatie.  Probeer zicht te krijgen op het publicatieproces en op de verantwoordelijken van de informatie en hun bedoelingen.